Elke mei kleurt Italië roze. Straten zijn versierd met roze spandoeken, bergwegen vullen zich met enthousiaste toeschouwers en een elektrische sfeer van verwachting hangt in de lucht. Deze vrijdag, 9 mei, begint opnieuw de Giro d’Italia, de grote Ronde van Italië, en daarmee keert een nationaal ritueel terug dat al meer dan een eeuw bestaat. Maar de Giro is veel meer dan alleen een sportevenement. Het is een cultureel fenomeen, een bron van Italiaanse trots en een podium waarop verhalen van doorzettingsvermogen en glorie de wereld hebben betoverd.
In een klein stadje langs de route zie je misschien schoolkinderen met vlaggetjes zwaaien en oudere fans die herinneringen ophalen aan helden van weleer – allemaal verenigd door de **Corsa Rosa**. Drie weken lang staan de Italiaanse **tifosi** langs geplaveide dorpsstraatjes en hoge bergpassen, juichend alsof elke pedaalslag het hart van de natie draagt.
De oorsprong van de Giro gaat terug tot 1909, toen een gedurfd idee werd geboren in de pagina’s van de Italiaanse sportkrant *La Gazzetta dello Sport*. Geïnspireerd door het vroege succes van de Tour de France wilden de redacteuren van de Gazzetta de oplage van hun krant verhogen door een grote wielerwedstrijd rond Italië te organiseren.
Vanaf het begin was de Giro verweven met de identiteit van *La Gazzetta*, die bekend stond om haar roze krantenpapier. In 1931 introduceerden de organisatoren een nieuw idee om de leider van de race te onderscheiden: de *maglia rosa*, of roze trui. De kleur was een eerbetoon aan het roze van de Gazzetta, en de trui groeide al snel uit tot een symbool van uitmuntendheid en ambitie. Sindsdien droomt elke wielrenner ervan die iconische roze trui te dragen, al is het maar voor één dag
De race groeide in aanzien en omvang door de decennia heen. Behalve onderbrekingen tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog, wordt de Giro jaarlijks gehouden sinds 1909. Halverwege de twintigste eeuw veranderde het peloton van voornamelijk lokale renners naar een internationaal gezelschap, en de route werd ambitieuzer. Langere afstanden, meer etappes en hogere bergen werden allemaal onderdeel van de evolutie van de Giro, in een poging de grenzen van menselijke uithoudingsvermogen te testen. Wat begon als een krantenpromotie, is uitgegroeid tot een van de drie grote rondes in het wielrennen, en voor veel fanatieke liefhebbers is het de mooiste.
Italiaanse trots
In Italië is de Giro d’Italia niets minder dan een nationaal instituut, en elk voorjaar verenigt het Italianen van alle leeftijden in een gedeelde passie. In bergdorpjes pakken gezinnen picknicks in en klimmen al in de vroege ochtend naar een plekje langs de weg, waarbij de etappe verandert in een daglang feest. Van de Alpen tot Sicilië brengt de Giro een carnavalsachtige sfeer met zich mee die op televisie nooit volledig overkomt — je moet er zijn, midden in de zee van vlaggen en juichende stemmen, om de ware energie te voelen.
De Giro is al lang een bron van nationale trots en collectieve identiteit. Net zoals wanneer het geliefde nationale voetbalelftal speelt, krijgt de Giro aandacht in elke stad en elk huishouden, zelfs bij mensen die normaal niet naar wielrennen kijken.
De culturele betekenis van de Giro is diepgeworteld in de geschiedenis. In de jaren na de oorlog bood de race bijvoorbeeld hoop en eenheid aan een land dat opnieuw moest worden opgebouwd. De editie van 1946 was de eerste na de Tweede Wereldoorlog en moest zijn weg vinden door een land dat zowel fysiek als emotioneel verwoest was. Toch verzamelden de Italianen zich massaal rond het evenement als teken van herstel en normaliteit.
Bergen, pijn en glorie
Als de Italiaanse passie het hart van de Giro vormt, dan geven de bergen haar ziel. De Giro d’Italia is beroemd (en soms gevreesd) om zijn legendarische beklimmingen, die meedogenloze hellingen waarop enkele van de meest dramatische momenten in de wielergeschiedenis zijn geschreven. De mythologie van de race is vastgelegd in zweet en tranen op wegen zoals de Stelviopas, de Gavia, de Mortirolo en, meer recent, de meedogenloos steile Monte Zoncolan.
